กฎระเบียบที่ควรรู้

FTA กับประเทศต่างๆ

1. ข้อตกลงการค้าเสรีของบราซิล

บราซิลเป็นประเทศสมาชิกผู้ก่อตั้งกลุ่มเมอร์โคเซอร์ (ตลาดร่วมอเมริกาใต้ตอนล่าง) ที่ก่อตั้งขึ้นในปี ค.ศ. 1992 ร่วมกับอาร์เจนตินา ปารากวัย และอุรุกวัย เนื่องจากกลุ่มนี้เป็นสหภาพศุลกากร ข้อตกลงการค้าของบราซิลจึงจัดทำผ่านเมอร์โคเซอร์และมีการลงนามหลายฉบับในช่วงที่ผ่านมา เมอร์โคเซอร์มีข้อตกลงการค้าเสรีหลายฉบับร่วมกับประเทศเพื่อนบ้านและอีก 3 ประเทศนอกทวีปนี้ คือ อิสราเอล อียิปต์ และปาเลสไตน์ (โดยมีเพียงอิสราเองเพียงประเทศเดียวที่ทุกประเทศอนุมัติการเข้าร่วมอย่างเป็นทางการ) ประเทศเพื่อนบ้านที่จะได้รับสิทธิพิเศษคือโบลิเวีย ชิลี โคลอมเบีย เอกวาดอร์ และเปรู ส่วนเวเนซุเอลเข้าร่วมเป็นสมาชิกเต็มตัวในปี ค.ศ. 2013 และทางกลุ่มได้มีการเจรจาต่อรองกับอีกหลายประเทศ


ข้อตกลงการค้าของบราซิล

อนุสัญญาที่มีการบังคับใช้ ข้อตกลงว่าด้วยเขตการค้าเสรี

สนธิสัญญาที่มีผลบังคับใช้ข้อตกลงการค้าเสรี
ข้อตกลง/พันธมิตร ลงนาม ปีที่เข้าร่วม
MERCOSUR – อิสราเอล 2007  
MERCOSUR – เปรู (ACE 58) 2005  
MERCOSUR - โบลิเวีย (ACE 36) 1996 1997
MERCOSUR - ชิลี (ACE 35) 1996 1996
ข้อตกลงกรอบการทำงาน
ข้อตกลง/พันธมิตร ลงนาม ปีที่เข้าร่วม
MERCOSUR – โมร็อกโก 2004 2010
MERCOSUR - เม็กซิโก (ACE N° 54) - ข้อตกลงกรอบการทำงาน 2002 2006
ข้อตกลงสิทธิพิเศษบางส่วน
ข้อตกลง/พันธมิตร ลงนาม ปีที่เข้าร่วม
ซูรินาม (AAP.A25TM N° 41) 2005 2006
โคลอมเบีย-เอกวาดอร์-เวเนซุเอลา - MERCOSUR (AAP.CE N° 59) 2004  
MERCOSUR - อินเดีย 2004 2009
MERCOSUR – เม็กซิโก (ACE N° 55) - ข้อตกลงอุตสาหกรรมยานยนต์ 2002  
Mexico (AAP.CE N° 53) 2002 2003
กายอานา (AAP.CE N° 38) 2001 2004
อาร์เจนตินา (ACE N° 14) 1990 1990
อุรุกวัย (AAP.CE N° 2) 1986 1986

ข้อตกลงทางการค้าที่มีการลงนามแต่ไม่บังคับใช้ TRADE

อนุสัญญาที่มีการบังคับใช้ ข้อตกลงทางการค้าที่มีการลงนามแต่ไม่บังคับใช้ TRADE

ข้อตกลงการค้าเสรี
ข้อตกลง/พันธมิตร ลงนาม ปีที่เข้าร่วม
MERCOSUR - อียิปต์ 2010  
ข้อตกลงสิทธิพิเศษบางส่วน
ข้อตกลง/พันธมิตร ลงนาม ปีที่เข้าร่วม
MERCOSUR – สหภาพศุลกากรแอฟริกาใต้ (SACU) 2008  



ที่มา: MRE

เมอร์โคเซอร์ได้อนุญาตการค้าปลอดภาษีระหว่างประเทศสมาชิก ภายใต้เงื่อนไขที่ว่าสินค้านั้นจะต้องผลิตจากกลุ่มเมอร์โคเซอร์ กฎว่าด้วยถิ่นกำเนิดสินค้า (Rules of Origin) ของเมอร์โคเซอร์นั้นอิงตามมูลค่าที่เพิ่มในท้องถิ่นที่กำหนดขั้นต่ำและการเปลี่ยนแปลงประเภทสินค้า ประเทศสมาชิกแต่ละรายสามารถจัดทำ “รายการยกเว้น” โดยสินค้าที่ระบุ 100 รายการนั้นสามารถกำหนดอัตราภาษีนำเข้าต่างจากพิกัดอัตราภาษีร่วม (Common External Tariff หรือ TEC) ซึ่งจะบังคับใช้กับประเทศที่ไม่ใช่สมาชิกกลุ่มเมอร์โคเซอร์ โดยทั่วไป รายการนี้จะมีกำหนดจากเหตุผลทางการเมืองหรือเศรษฐกิจ กล่าวคือ การปกป้องอุตสาหกรรมในท้องถิ่นและความจำเป็นของสินค้าในประเทศที่นำเข้า นอกจากนี้ เมอร์โคเซอร์ยังมีข้อตกลงทางเศรษฐกิจกับโบลิเวีย ชิลี โคลอมเบีย เอกวาดอร์ เปรู เวเนซุเอลา เม็กซิโก และคิวบา (ประเทศที่เกี่ยวข้อง) ผ่าน สมาคมการค้าเสรีแห่งละตินอเมริกา (Latin American Integration Association หรือ ALADI) ซึ่งเป็นเครือข่ายข้อตกลงการค้าสิทธิพิเศษทางการค้าแบบทวิภาคีที่มีจุดมุ่งหมายในการเป็นเขตการค้าเสรีละตินอเมริกา สินค้าที่ผลิตจากประเทศเหล่านี้และนำเข้าโดยสมาชิกกลุ่มเมอร์โคเซอร์จะได้รับประโยชน์จากการปลอดภาษีนำเข้าหรือในอัตราที่ลดลง ทั้งนี้ขึ้นอยู่กับประเภทภาษีของสินค้านั้นๆ

ข้อตกลงการค้าบางส่วนอื่นๆ ของบราซิลประกอบด้วยข้อตกลง Mercosur-SACU-India ซึ่งให้สิทธิพิเศษในการเข้าถึงสินค้าประเภทต่างๆ และข้อตกลงเฉพาะภาคส่วนของเมอร์โคเซอร์ เช่น ข้อตกลงอุตสาหกรรมยานยนต์ระหว่างเมอร์โคเซอร์และเม็กซิโก (ACE-55) ซึ่งให้สิทธิ์เข้าถึงยานยนต์ฟรีตามโควตาที่กำหนด

บราซิลยังมีข้อตกลงความร่วมมือกับบางประเทศและข้อตกลงการค้าบางส่วน ซึ่งมีความน่าสนใจในแง่ขอบเขตและวัตถุประสงค์ของข้อตกลง เช่น ข้อตกลง Mercosur-SACU-India ซึ่งให้สิทธิพิเศษในการเข้าถึงสินค้าประเภทต่างๆ และข้อตกลงเฉพาะภาคส่วนของเมอร์โคเซอร์ เช่น ข้อตกลงอุตสาหกรรมยานยนต์ระหว่างเมอร์โคเซอร์และเม็กซิโก (ACE-55) ซึ่งให้สิทธิเข้าถึงยานยนต์ฟรีตามโควตาที่กำหนด

เมอร์โคเซอร์กำลังเจรจาข้อตกลงการค้าเสรีร่วมกับสหภาพยุโรปและการพูดคุยในเรื่องนี้มีความคืบหน้าไปมาก โดยคาดว่าจะสามารถลงนามได้ภายในปี ค.ศ. 2015 หากมีการลงนามจริง จะถือเป็นเขตการค้าเสรีที่ใหญ่ที่สุดในโลก แม้จะมีการส่งเสริมศักยภาพในการส่งออกไปยังประเทศกลุ่มยุโรป แต่สินค้านำเข้าจากยุโรปก็จะมีจำนวนมหาศาลด้วยเช่นกัน โดยเฉพาะสินค้าอุตสาหกรรม ทั้งนี้ มีแรงต่อต้านหลักจากภาคส่วนอุตสาหกรรมของบราซิลและรัฐบาลบราซิลเองก็ไม่แสดงท่าทีสนใจลงนามข้อตกลงนี้ นโยบายการค้าของประเทศยังคงมุ่งเน้นไปที่การเจรจาในระดับพหุภาคี กล่าวคือ องค์การการค้าโลก แม้นโยบายนี้จะเอื้อกับสินค้าของบราซิลจำนวนมากที่มีการซื้อขายกับประเทศอื่นๆ แต่การเจรจาที่หยุดชะงักส่งผลให้การค้าโดยรวมของประเทศหยุดความคืบหน้าไปด้วย อย่างไรก็ตาม เสียงวิพากษ์วิจารณ์ที่มีมากขึ้นทั่วประเทศได้เริ่มผลักดันให้ภาคเอกชนกดดันให้รัฐบาลทำการเจรจาข้อตกลงการค้าระดับทวิภาคีและในภูมิภาค ผู้เชี่ยวชาญทางการเมืองบางสำนักเชื่อว่ารัฐบาลชุดใหม่ที่จะได้รับการเลือกตั้งในปี ค.ศ. 2014 จะต้องเปลี่ยนแปลงนโยบายการค้าของประเทศ โดยมีการเปลี่ยนแปลงหลัก 2 ส่วนที่ควรเกิดขึ้น กล่าวคือ ให้ความสนใจการลงนามข้อตกลงทางการค้ากับประเทศพัฒนาแล้วให้มากขึ้น และนโยบายอุตสาหกรรมที่สนับสนุนภาคส่วนอุตสาหกรรมซึ่งมีแนวโน้มว่าจะได้รับผลกระทบจากการนำเข้าเพื่อให้ภาคส่วนนี้ปรับตัวเข้ากับข้อตกลงการค้าใหม่


กฎว่าด้วยถิ่นกำเนิดสินค้า

ไม่มีสิทธิพิเศษ

ในบางกรณี กฎว่าด้วยถิ่นกำเนิดสินค้าจะบังคับใช้กับสินค้าที่มีการกำหนดโควตาหรือกำกับด้วยมาตรการตอบโต้การทุ่มตลาด มาตรการตอบโต้การอุดหนุน มีการกำหนดสถิติหรือติดฉลากถิ่นกำเนิด

ในปี ค.ศ. 2010 บราซิลได้ใช้มาตรการหลีกเลี่ยงการหลบเลี่ยงจ่ายภาษีการตอบโต้การทุ่มตลาด กฎว่าด้วยถิ่นกำเนิดสินค้าชุดใหม่นี้ระบุไว้ว่าเมื่อมีการวัตถุดิบหรือส่วนประกอบที่นำมาจากประเทศอื่นและกระบวนการผลิตประกอบไปด้วยการประกอบ คัดเลือก แยกส่วน เจือจาง หรือบรรจุเท่านั้น จะไม่ถือว่าผลิตภัณฑ์นั้นมีถิ่นกำเนิดจากประเทศนั้น แม้ว่าการปฏิบัติงานจะเปลี่ยนแปลงประเภทสินค้าไป 4 หลักก็ตาม

มีสิทธิพิเศษ

ธุรกิจจะต้องปฏิบัติตามเงื่อนไขบางประการ จึงจะได้รับประโยชน์จากการค้าปลอดภาษีตามสนธิสัญญา โดยทั่วไป มีการกำหนดมูลค่าที่เพิ่มในท้องถิ่นที่กำหนดขั้นต่ำในประเทศผู้ผลิตหรือการเปลี่ยนแปลงประเภทภาษีสินค้าจากสินค้าที่นำเข้าเมื่อเทียบกับส่วนประกอบของสินค้า ในบางกรณี อาจมีการกำหนดให้ปฏิบัติตามข้อกำหนดทั้งสองข้อนี้ โดยขึ้นอยู่กับสินค้าที่ทำการค้าและประเทศที่เกี่ยวข้อง


คำแนะนำ

บริษัทไทยอาจใช้ประโยชน์จากการเป็นสมาชิกในกลุ่มเมอร์โคเซอร์ของบราซิลได้ ซึ่งอนุญาตให้สินค้านำเข้าของบริษัทผ่านเข้ามายังบราซิลโดยชำระภาษีตามพิกัดอัตราภาษีร่วม แล้วจัดจำหน่ายไปยังประเทศเพื่อนบ้านอีก 4 ประเทศ (อาร์เจนตินา ปารากวัย อุรุกวัย และเวเนซุเอลา) โดยไม่ต้องเสียภาษี เมื่อพิจารณาระยะทางจากฝั่งตะวันออกเฉียงใต้ของบราซิลอันเป็นที่ตั้งท่าเรือหลักไปยังอีกสามประเทศทางใต้แล้ว ถือว่าบราซิลเป็นศูนย์กลางการกระจายสินค้าที่ดีเยี่ยม

นอกจากนี้ เมอร์โคเซอร์ได้เริ่มการเจราจากับกลุ่มพันธมิตรแปซิฟิก (Pacific Alliance) ข้อตกลงการค้าระหว่างชิลี โคลอมเบีย เปรู และเม็กซิโก และหวังว่าจะได้ลงนามข้อตกลงภายในปี ค.ศ. 2016 นั่นหมายความว่าบราซิลอาจกลายเป็นศูนย์กลางไปยังกลุ่มประเทศละตินอเมริกาเหล่านี้ด้วย

ผู้ส่งออกสินค้าไทยที่กำลังถูกตรวจสอบมาตรการตอบโต้การทุ่มตลาดในบราซิล (โดยเฉพาะประเทศแถบเอเชีย) จะต้องใช้ความระมัดระวังในการส่งออกสินค้าที่ผ่านกระบวนการดัดแปลงหรือการผลิตเพียงเล็กน้อยในไทย เช่น การประกอบชิ้นส่วน เพื่อให้แน่ใจว่าสินค้าเหล่านี้มีคุณสมบัติตรงตามข้อกำหนดของกฎว่าด้วยถิ่นกำเนิดสินค้า